Nietolerancja laktozy i alergia na produkty białkowe: jaka jest między nimi różnica?

Wypijasz szklankę napoju białkowego, natomiast godzinę później odczuwasz ból brzucha. Może też mieć miejsce sytuacja, w której jesz kawałek sera i odczuwasz swędzenie. Obie reakcje są związane z obecnością nabiału, jednak ich przyczyna jest zupełnie inna. Nietolerancja laktozy i alergia na produkty białkowe są często mylone, mimo że są to dwie różne jednostki chorobowe wymagające odmiennego podejścia.

Podstawowa różnica

W przypadku nietolerancji laktozy problemem jest cukier. Organizm produkuje w rzeczonym przypadku zbyt mało laktazy, enzymu rozkładającego laktozę (rodzaj cukru). Niestrawiona laktoza pozostaje w jelitach, gdzie rozkładają ją bakterie. To powoduje wzdęcia, skurcze i biegunkę.

W przypadku alergii na produkty białkowe, problemem jest białko. Układ odpornościowy postrzega białka zawarte w takich produktach jako intruzów i atakuje je. Może to powodować łagodne objawy, takie jak wysypka skórna, ale także poważne reakcje, jak choćby obrzęk dróg oddechowych.

Krótko mówiąc: nietolerancja jest problemem trawiennym, alergia natomiast jest reakcją immunologiczną.

Porównanie objawów

	Nietolerancja laktozy	Alergia na produkty białkowe
Przyczyna	Zbyt mała ilość enzymu laktazy	Reakcja immunologiczna na białko
Objawy	Ból brzucha, wzdęcia, biegunka, gazy	Wysypka skórna, swędzenie, obrzęk, problemy z oddychaniem, nudności, problemy trawienne
Kiedy występuje?	30 minut do 2 godzin po spożyciu	W ciągu kilku minut do 48 godzin, w zależności od rodzaju alergii
Dotkliwość	Nieprzyjemna, jednak nie niebezpieczna	Może być poważna lub zagrażająca życiu
Jak częsta?	Szacunkowo 2-12% populacji	2-3% małych dzieci, <1% dorosłych
Czy da się z niej wyrosnąć?	Nie, często dotkliwość zwiększa się z wiekiem	Dzieci często tak, dorośli zazwyczaj nie

 

Jak rozpoznać, z którym z tych problemów się zmagasz?

Nie jest dostępny test, który można by wykonać w domu, a który to dałby ostateczną odpowiedź, jednak istnieje kilka wskazówek, które mogą Ci pomóc.

• Zwróć uwagę na rodzaj objawów. Nietolerancja laktozy prawie zawsze powoduje dolegliwości jelitowe: ból brzucha, wzdęcia, gazy, biegunkę. Alergia na produkty białkowe może również powodować problemy trawienne, jednak często towarzyszą jej inne objawy: wysypka skórna, swędzenie, obrzęk warg lub języka oraz duszności.
• Zwróć uwagę na czas występowania. W przypadku nietolerancji, objawy pojawiają się zazwyczaj po 30 minutach do 2 godzin, ponieważ laktoza musi najpierw dotrzeć do jelit. W przypadku alergii, czas zależy od jej rodzaju: ostra (IgE-zależna) reakcja występuje w ciągu kilku minut, natomiast istnieje również opóźniona postać alergii, w przypadku której objawy mogą pojawić się dopiero po 2 do 48 godzinach. Występuje ona głównie u małych dzieci.
• Sprawdź, czy niewielkie ilości nabiału również powodują problemy. W przypadku nietolerancji laktozy często można ją przyjmować w niewielkich ilościach: jako odrobina bazy w kawie, kawałek czekolady, czy też odrobina masła. Jeżeli chodzi o alergię, nawet niewielka ilość nabiału może wywołać reakcję.
• Zwróć uwagę na typ sera. Twarde sery, takie jak gouda i parmezan, prawie nie zawierają laktozy. Czy możesz je jeść bez problemów, ale napój powoduje objawy? To wskazuje na nietolerancję. Czy Twój organizm również reaguje na ser? W takim przypadku prawdopodobieństwo alergii jest większe.

Kiedy należy udać się do lekarza?

Skonsultuj się z lekarzem jeśli podejrzewasz u siebie alergię na produkty białkowe, zwłaszcza jeśli występuje obrzęk, duszność lub reakcje skórne. Alergia może być poważna i wymagać oficjalnej diagnozy.

W przypadku podejrzenia nietolerancji laktozy możesz samodzielnie wykonać test eliminacyjny: po dwóch tygodniach bez laktozy sprawdź, czy objawy ustąpią. W razie wątpliwości, utrzymujących się objawów lub jeśli nie wiesz jak postępować, skonsultuj się z lekarzem. Może on zlecić wodorowy test oddechowy w celu wykrycia nietolerancji laktozy lub skierować Cię do alergologa w celu wykonania testów alergicznych.

Jeżeli chodzi o dzieci, wizyta u lekarza jest każdorazowo wskazana. Alergia na produkty nabiałowe występuje częściej u małych dzieci, natomiast jej objawy mogą nakładać się na objawy innych schorzeń.

Co można jeść przy nietolerancji laktozy?

W przypadku nietolerancji, kluczowe jest o unikanie lub ograniczenie laktozy. Nie oznacza to jednak, że trzeba całkowicie wyeliminować nabiał z diety.

• Co zwykle się sprawdza: twarde sery (cheddar, gouda, parmezan), masło, produkty bez laktozy, niewielkie ilości zwykłego nabiału (w zależności od wrażliwości).
• Co często powoduje problemy: napój białkowy, lody, miękkie sery, baza nabiałowa, jogurt (chociaż niektórzy ludzie lepiej tolerują jogurt ze względu na znajdujące się w nim kultury bakterii).
• Alternatywy: napoje roślinne, w tym owsiane, sojowe czy migdałowe, niezawierające laktozy. Tabletki z laktazą mogą pomóc, jeśli od czasu do czasu masz ochotę na spożywanie nabiału.

Co można jeść przy alergii na produkty nabiałowe?

Przy występowaniu alergii należy unikać wszystkich produktów pochodzenia krowiego, w tym takich, w których białko jest przetwarzane. To surowsze zasady niż w przypadku nietolerancji.

• Całkowicie unikaj: napojów białkowych, sera, jogurtu, masła, bazy białkowej, białka serwatkowego i kazeiny. Sprawdzaj również etykiety produktów przetworzonych: białko znajduje się w wielu rodzajach pieczywa, ciasteczkach, sosach i gotowych posiłkach.
• Ostrzeżenie: nabiał bez laktozy nie jest bezpieczny dla osób z alergią na produkty nabiałowe. Białko nadal jest w nich obecne, usunięto z niego jedynie laktozę.
• Alternatywy: produkty roślinne są zazwyczaj bezpieczne, jednak jeśli masz silną alergię, zawsze sprawdzaj etykietę, aby upewnić się, że brak zapisu „może zawierać śladowe ilości nabiału”.

Napoje roślinne jako alternatywa

Zarówno w przypadku nietolerancji laktozy, jak i alergii na produkty nabiałowe, bezpieczne alternatywy stanowią napoje roślinne. Napoje owsiane, sojowe, migdałowe i ryżowe nie zawierają laktozy ani białka krowiego.

Napoje roślinne można nabyć w supermarkecie lub przygotować samodzielnie. Samodzielne przygotowanie ma tę zaletę, że dokładnie wiesz, co zawierają – nie mają one w takim przypadku dodatków i konserwantów. Z blenderem i sitkiem zajmuje to 10-15 minut na litr. Specjalistyczne urządzenie, takie jak Mylky, jest w stanie zakończyć cały proces w minutę, bez konieczności odcedzania.

Najlepiej wybrać wzbogaconą wersję z supermarketu lub, jeśli przygotowujesz napój samodzielnie, uzupełnić go innymi źródłami witamin i minerałów, ponieważ napoje roślinne z natury zawierają mniej wapnia i witaminy B12 niż produkty nabiałowe.

Czy nietolerancja i alergia mogą występować razem?

Technicznie tak, jednak jest to rzadkie. Większość osób cierpi albo na nietolerancję, albo na alergię, nie natomiast na obie te przypadłości.

Jeśli podejrzewasz, że problem jest poważniejszy, skonsultuj się z lekarzem. Samodzielna diagnoza tego typu problemów jest trudna i może prowadzić do niepotrzebnych ograniczeń w diecie lub przeoczenia poważnej alergii.

Słowem zakończenia

Nietolerancja laktozy i alergia na produkty nabiałowe to nie to samo. W przypadku nietolerancji problemem jest laktoza, którą często można spożywać w niewielkich ilościach. W przypadku alergii winowajcą jest białko i należy unikać wszelkiego rodzaju wyrobów nabiałowych, nawet przetworzonych.

Masz wątpliwości, który z problemów dotyczy właśnie Ciebie? Zwróć uwagę na rodzaj objawów, ich czas trwania i fakt tolerancji sera. Po zidentyfikowaniu objawów alergii, takich jak wysypka skórna lub duszność skonsultuj się z lekarzem. W obu przypadkach napoje roślinne mogą okazać się bezpieczną alternatywą.