Co dokładnie zawiera napój roślinny z supermarketu?

Stoisz przed alejką z napojami w sklepie. Przed Tobą cały rząd kartonów z napojami roślinnymi – z uroczymi zdjęciami owsa, migdałów i soi. Słowa „naturalne” i „roślinne” dają Ci poczucie, że dokonujesz świadomego wyboru.

Ale co właściwie jest w kartonie?

Zacząłem to sprawdzać, gdy zauważyłem, o ile inaczej smakuje napój roślinny kupiony w sklepie od tego, który robię sam.

Moje odkrycie dało początek marce Mylky – pozwala ona zaoferować wszystkim zainteresowanym możliwość możliwości szybkiego przygotowania własnego napoju roślinnego, bez dodatków i bez zbędnych opakowań.

Wartość procentowa, którą warto znać

Jaka część głównego składnika znajduje się w dostępnym w sklepie napoju roślinnym?

Wygląda to mniej więcej tak:

• Napój sojowy: średnio 7% soi
• Napój migdałowy: średnio 4,5% migdałów
• Napój owsiany, ryżowy i kokosowy: często tylko 2–3%

Reszta to głównie woda – wzbogacona różnymi dodatkami, które nadają napojowi odpowiednią konsystencję, smak i trwałość. To wyjaśnia, dlaczego smak takiego produktu jest tak odmienny od domowego.

Cukier – nawet w odmianach „niesłodzonych”

Wiele osób jest zaskoczonych napojem owsianym. Na opakowaniu często widnieje napis „niesłodzony” i technicznie rzecz biorąc, to prawda – nie dodano do niego cukru.

Jednakże w trakcie procesu produkcyjnego skrobia zawarta w owsie zostaje przekształcona w maltozę, cukier o indeksie glikemicznym wynoszącym 105 (zwykły cukier ma indeks około 65).

Ponieważ maltoza powstaje naturalnie, nie musi być wymieniona jako cukier dodany. Dla tych, którzy chcą kontrolować poziom cukru we krwi – lub chorują na cukrzycę – to ważna informacja.

Inne popularne cukry na liście składników:

• Cukier puder
• Glukoza
• Maltodekstryna (IG 110)
• Syrop glukozowo-fruktozowy

Jeżeli wśród pierwszych trzech składników znajduje się którykolwiek z nich, produkt jest w rzeczywistości słodzoną wodą smakową.

Zagęszczacze i stabilizatory

Ponieważ ilość głównego składnika jest tak mała, konieczne jest dodanie zagęszczaczy i stabilizatorów, by nadać płynowi odpowiednią konsystencję i wygląd.

Guma ksantanowa (E415)

To jeden z najpopularniejszych zagęszczaczy w napoju roślinnym. Powstaje w wyniku bakteryjnej fermentacji cukru i zapobiega rozdzielaniu się wody od stałych składników.

Już 0,1% wystarczy, by znacząco zwiększyć lepkość napoju. Substancja (E415) jest zatwierdzona, jednak jest to dodatek przemysłowy – nie jest to coś, czego normalnie używa się w domu.

Karagen (E407)

Pozyskiwany z krasnorostów, ma bardziej kontrowersyjne pochodzenie.

Niektóre badania powiązały karagen z:

• Zwiększonym ryzykiem wystąpienia zapalenia jelit
• Zwiększoną przepuszczalnością ściany jelita
• Zaburzeniami mikrobiomu jelitowego
• Zmniejszoną wrażliwością na insulinę u niektórych osób

Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) zakazała stosowania karagenu w 2016 roku ze względu na powyższe zagrożenia. W Europie jest on nadal dozwolony.

Lecytyna (E322)

Emulgator, który umożliwia mieszanie wody z olejem. Zazwyczaj pochodzi z soi lub słonecznika. Preferowana jest lecytyna słonecznikowa (nie stwarza ryzyka typowego dla GMO), ale częściej stosuje się lecytynę sojową, ponieważ jest tańsza.

Oleje roślinne

Wiele produktów zawiera olej słonecznikowy lub rzepakowy, który ma nadać im bardziej kremową konsystencję i zamaskować niewielką ilość głównego składnika.

Te rafinowane oleje obfitują w kwasy tłuszczowe omega-6, które w nadmiernych ilościach mogą powodować stany zapalne.

Okres przydatności do spożycia i wartość odżywcza

Aby zapewnić trwałość na kilka miesięcy, napój roślinny jest podgrzewany do temperatury 135–150°C (obróbka UHT).

Zapewnia to długi okres przydatności do spożycia, ale ma również wpływ na wartość odżywczą:

• Aminokwasy mogą zostać wyeliminowane w wyniku reakcji Maillarda
• Witaminy wrażliwe na ciepło ulegają częściowej eliminacji
• Może powstawać akrylamid – substancja o działaniu potencjalnie rakotwórczym

Napój może przetrwać miesiące, ale traci na wartości odżywczej.

Typowa lista składników

Przyjrzyjmy się przeciętnemu kartonowi napoju migdałowego:

• Woda (95,5%)
• Migdały (2%)
• Cukier
• Fosforan trójwapniowy (wapń)
• Olej słonecznikowy
• Lecytyna (E322)
• Guma ksantanowa (E415)
• Karagen (E407)
• Witaminy (B12, D2, ryboflawina)
• Sól

Główny składnik – migdały – stanowi zatem jedynie ułamek zawartości. Resztę stanowią woda, olej i dodatki, które zapewniają odpowiednią konsystencję, smak i trwałość.

Jak dokonywać lepszych wyborów w sklepie?

Jeśli mimo wszystko chcesz kupić gotowy napój roślinny – zwróć uwagę na następujące kwestie:

Szukaj:

• Napisu „Niesłodzony” na opakowaniu
• Krótkiej listy składników (najlepiej maksymalnie 5–7 składników)
• Główny składnik powinien być wymieniony na początku listy
• Informacji o wzbogaceniu wapniem i witaminą B12
• Informacji o braku karagenu (E407)

Unikaj:

• Cukru wymienionego wśród pierwszych trzech składników
• Maltodekstryny
• Długiej listy numerów E
• Niejasnych opisów, takich jak „oleje roślinne”

Wskazówka: schłodzony napój roślinny (dostępny w dziale nabiałowym) często zawiera mniej dodatków niż napój przechowywany w temperaturze pokojowej.

Dlaczego założyłem Mylky?

Kiedy zdałem sobie sprawę, co tak naprawdę kryje się w gotowych alternatywach, zapragnąłem lepszego rozwiązania. Przez kilka lat przygotowywałem własne napoje roślinne, ale zajmowało mi to mnóstwo czasu. Moczenie orzechów, blendowanie, odcedzanie… mówimy tu o co najmniej trzydziestu minutach poświęcanych za każdym razem.

Z tego doświadczenia zrodził się pomysł na Mylky: urządzenia, które sprawi, że przygotowanie napoju roślinnego będzie tak proste, jak przygotowanie filiżanki kawy.

Chcę, żeby klienci unikali odcedzania, zagęszczaczy i kłopotów, a zamiast tego po prostu otrzymali świeży napój w 60 sekund, bez odpadów opakowaniowych.

Domowy napój to:

• Możliwość wyboru proporcji głównego składnika (5–15% zamiast 2%)
• Brak dodatków chemicznych
• Brak ukrytych cukrów
• Mniej plastiku i odpadów

Ale pamiętaj:

• Może być konieczne dodanie wapnia i witamin (dostępnych w postaci suplementów), ponieważ napój w sklepie może być wzbogacany
• Świeży napój można przechowywać w lodówce przez 3–4 dni
• Wymaga to zastosowania oddzielnego urządzenia

To inny sposób – ale masz pełną kontrolę nad tym, co pijesz.

Kwestia kluczowa

Napoje roślinne dostępne w sklepach są optymalizowane pod kątem terminu przydatności do spożycia, ceny i konsystencji – nie pod kątem wartości odżywczych czy prostoty składników.

Opakowania z wizerunkami owsa i migdałów zawierają zazwyczaj tylko 2–7% surowego składnika, zmieszanego z wodą, olejem i dodatkami.

Nie jest to niebezpieczne, ale warto o tym pamiętać. Masz dwie możliwości:

• Kupuj świadomie napoje roślinne i czytaj listę składników.
• Przygotuj je samodzielnie, mając pełną świadomość tego, co pijesz.

Następnym razem, gdy będziesz stać przy półce z napojami – odwróć karton. Przeczytaj treść. Następnie zdecyduj, co najbardziej Ci odpowiada.